Ads Elite

Klasztor w Jędrzejowie to najstarsze opactwo cysterskie w Polsce. Zostało ono ufundowane w 1140 r. przez Janika Jaksa przyszłego arcybiskupa gnieźnieńskiego oraz jego brata Klemensa. Na zaproszenie fundatorów przybyli tam cystersi z francuskiego Miromondu. 

Pod koniec średniowiecza, opatem został Mikołaj Odrowąż z Rembieszyc to on zaplanował  modernizację  klasztoru. W 1475 r. przebudował klasztor z krużgankami, wprowadził gotyk do romańskiego kościoła, zbudował odrębny budynek opatówki z hospicjum. Prace artystyczne zostały powierzone ówczesnym mistrzom. Pracował tu m.in.Wit Stwosz i krakowscy złotnicy: Mikołaj Kregler i Mikołaj Breimer.  W miejsce zniszczonego XII-wiecznego kościółka parafialnego został zbudowany w 1479 nowy, gotycki kościół (dziś pw św. Trójcy). Centralnymi budowlami powstających opactw były bazylika bezwieżowa na planie krzyża łacińskiego i klasztor skupiony wokół wirydarza. Pozostałe budynki spełniały rolę pomocniczą, głównie gospodarczą.

Dzięki działalności mnichów rozwijało się tu życie duchowe oraz kulturalne. Mnisi zakładali małe elementarne szkółki, a nawet szpital i hospicjum. Klasztor posiadał młyny, tartak, hutę szkła i zakład budowy organów. Ten złoty okres zakończył się w czasie potopu szwedzkiego. Kolejne pożary i kasata wprowadzona przez cara Aleksandra przyczyniły się do ostatecznego upadku klasztoru. Cystersi mogli powrócić do Jędrzejowa dopiero po II wojnie światowej.

 

Opactwo zawdzięcza swoją sławę polskiemu kronikarzowi Wincentemu Kadłubkowi. Ten wyjątkowy mnich żył na przełomie XII i XIII w., w tym czasie w Europie Zachodniej oraz Polsce rozpoczął się okres ożywienia duchowego, intelektualnego i gospodarczego. Słynna Kronika Wincentego Kadłubka stała się źródłem wiedzy o historii Polski oraz pomnikiem kultury polskiej z okresu swojego powstania.

Źródła: http://jedrzejow.cystersi.pl/opactwo/historia.html?df06ebad3866eb63ce6c12ce11033df7=67e199e34f39dfbf1e4020e72107c891  
https://pl.wikipedia.org/wiki/Archiopactwo_Cysters%C3%B3w_w_J%C4%99drzejowie  

Początek Sanktuarium Matki Bożej Miłosierdzia w Starej Wsi to prawdopodobnie rok 1693, wtedy to rozpoczęto budowę kościoła, którą ukończono w 1697 r.
Dzięki dwóm hojnym fundatorom w latach 1726-1748 kościół starowiejski zyskał kapelanię, szpital dla ubogich oraz sołectwo starowiejskie. Klasztor i bazylika, którą możemy obecnie podziwiać powstała w latach 1730 – 1760 z fundacji biskupa Aleksandra Fredry. Jest to budowla w stylu późnobarokowym. „Kościół jest murowany, potynkowany, trzynawowy, bazylikowy z nawą poprzeczną (transeptem). Fasada kościoła jest dwuwieżowa.”  Niestety nazwisko architekta, który zaprojektował starowiejską bazylikę nie jest znane.

We wnętrzu kościoła centralnym punktem jest okazały ołtarz główny, architektoniczny, kulisowy, murowany; zdobiony sztucznym marmurem, dekoracją ze stiuku, ze złoconymi ornamentami rokokowymi. Fundatorem ołtarza był biskup Wacław H. Sierakowski. Wybudowano go w latach 1747 – 1760.

W środkowym polu ołtarza obecnie znajduje się kopia cudownego obrazu Zaśnięcia i Wniebowzięcia Matki Boskiej, wykonana w latach 1970-1972 przez konserwatora Marię Niedzielską. Pierwotnie znajdował się tam oryginalny obraz, który miał trafić do sanktuarium razem z nowicjuszami Towarzystwa Jezusowego. Prawdopodobnie został on namalowany w XVI w., techniką temperową na deskach lipowych i jodłowych. Przypuszcza się, że był częścią tryptyku. Nie wiadomo kiedy dokładnie trafił do Starej Wsi. Prawdopodobnie pochodził z Węgier. Jedna z legend opowiada, że miał on ukazać się na dębie rosnącym na skraju lasu, skąd został przeniesiony do sanktuarium w Starej Wsi. Okres największego kultu obrazu przypadał na II połowę XIX w.


W 1968 r. władze komunistyczne chcąc ukarać krnąbrnych jezuitów kazały spalić cudowny obraz. Tym samym zniszczono przede wszystkim przedmiot kultu, ale też i unikalny zabytek, dzieło sztuki malarskiej wysokiej klasy z XVI w. Ostateczny efekt tych działań był dokładnie odwrotny od zamierzonego. W znaczny sposób wzrosła popularność sanktuarium oraz ilość pielgrzymek. Za pozwoleniem Stolicy Apostolskiej kopia obrazu została ponownie ukoronowana ocalałymi koronami z 1877 r.

Po prawej stronie znajduje się ołtarz św. Krzyża. Wcześniej prawdopodobnie znajdował się w tym miejscu ołtarz św. Jana Nepomucena. W 1834 r. umieszczono tam sprowadzony z Wiednia rzeźbiony krucyfiks.

Warto również zwrócić uwagę na ambonę znajdującą się po lewej stronie. Wykonano ją w latach 1757 – 1761 w stylu późnobarokowym z ornamentami rokokowymi. Rzeźbiona dekoracja przedstawia 10 rozdział Ewangelii wg św. Jana opowiadający o Dobrym Pasterzu.


Nawę główną bazyliki zamyka chór muzyczny, który został wsparty na 3 arkadach filarowych. Faliście wygięty parapet ozdobiono rzeźbami aniołków oraz kartuszem z herbem Bończa, należącym do fundatora klasztoru – biskupa przemyskiego Aleksandra Antoniego Fredry. Ołtarze znajdujące się wzdłuż ścian kościoła poświęcono: św. Franciszkowi Ksaweremu, św. Michałowi Archaniołowi, św. Kazimierzowi, św. Rozalii, św. Tekli, św. Augustynowi, św. Józefowi, św. Teofilowi.


Portal północny prowadzi do XVIII – wiecznej zakrystii, której ściany zdobi późnobarokowa polichromia z ok. 1760 r.


Nad zakrystią znajduje się obecnie kaplica domowa, zwana nowicjacką. Kaplica ta, to trzecia z rzędu przebudowana w stylu neorenesansowym, w latach 1895-1897. Autorem projektu był Stanisław Krzyżanowski. Kaplica ma drewniany neorenesansowy strop z rozetami w kasetonach.

Ołtarz jest wykonany z drewna, również w stylu neorenesansowym. Obraz znajdujący się na nim przedstawia św. Stanisława Kostkę. XVII – wieczna figura Matki Boskiej Loretańskiej wg tradycji miała należeć do o. Mikołaja Łęczyckiego SJ. Na ołtarzu umieszczono w 1907 r. 10 ozdobnych relikwiarzy z XIX w. Po lewej stronie ołtarza znajduje się piękny relikwiarz z 1926 r. zawierający żebro św. Stanisława Kostki.

W kompleksie zabudowań parafialnych znajduje się Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej. Pretekstem do jego postania były tragiczne wydarzenia z 1968 r. Początkowo w klasztorze stworzono izbę pamięci, w której znajdowało się 300 różnorakich obiektów związanych z tutejszym klasztorem i pracą misyjną jezuitów. Na początku lat 90 zaczęto tworzyć profesjonalną ekspozycję muzealną. W latach 2000 -2006 muzeum odnowiono i dodano nową efektowną ekspozycję, nadano mu również nazwę Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej. Dzisiaj w jego wnętrzach znajduje się ponad 4000 eksponatów. Odwiedzający mogą podziwiać bogate zbiory sztuki religijnej i rzemiosła artystycznego. Eksponatami, które zasługują na szczególną uwagę są zwęglony fragment obrazu Matki Boskiej Starowiejskiej. Kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, pamiątki związane z wielkimi i świętymi kościoła. W zbiorach misyjnych znajduje się też wyjątkowa kolekcja szopek przywiezionych z różnych zakątków świata.

Źródła: „Sanktuarium Matki Bożej Miłosierdzia w Starej Wsi - Przewodnik dla odwiedzających” Jerzy Lech Kontkowski SJ 2011 r.

Więcej informacji: http://www.starawies.jezuici.pl  http://www.jezuici.pl/muzeum 

Na Podkarpaciu, przy drodze Lublin – Rzeszów, tuż przy rondzie w miejscowości Nisko, znajduje się niepozorna kapliczka – obelisk. Niewielu przejeżdżających tamtędy kierowców ją zauważa, a jeszcze mniej zdaje sobie sprawę, że ten niepozorny obiekt jest pamiątką po tragicznych wydarzeniach, jakie rozegrały się tutaj w XVII w.

Czytaj więcej: Kapliczka - obelisk

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem