Ads Elite

Szatelenka to jeden z już zapomnianych przedmiotów, które wraz ze zmieniającą się modą, wyszły z użycia. Jej nazwa pochodzi z języka francuskiego (chatelaine) i oznacza kasztelanową.

Szatelenka była rodzajem ozdobnej zapinki, lub zawieszki noszonej przy pasku. Zapinka ta zazwyczaj wyposażona była w ogniwa, lub łańcuszki, do których doczepiano wszystkie niezbędne poręczne akcesoria. W czasach gdy panie nie nosiły torebek, szatelenki były wyjątkowo przydatne.

W XVI w. w Holandii bogaci ludzie zazwyczaj używali jej do noszenia zegarka. W starożytności Rzymianki miały nosić na podobnych zapinkach mały przybornik higieniczny, który zawierał przybory do czyszczenia uszu, paznokci, oraz pęsetę. W grobowcach kobiet z plemienia anglo-saksońskiego odkryto podobne ozdoby, jednak ich funkcja nie jest znana. 

 Noszenie szatelenki podkreślało status kobiety. Gospodynie trzymające pieczę nad całym gospodarstwem, nosiły przy swoim pasku wszystkie niezbędne drobiazgi, oraz klucze. Kobieta w której rękach znajdowały się klucze do sekretarzyków, skrzyń na bieliznę, spiżarni, schowków, magazynków i wielu innych zamkniętych pomieszczeń, była osobą zarządzającą całym domem. To ona dyrygowała całą służbą, oraz dostawcami zaopatrującymi dom w niezbędne artykuły. Miała ona również dostęp do wszystkich dóbr i kosztowności znajdujących się w domu. Osoba pełniąca tą odpowiedzialną funkcję mogła się cieszyć szczególnym autorytetem.  Zazwyczaj gospodynią zostawała seniorka domu, czyli najstarsza z kobiet. Gdy młoda kobieta wychodziła za mąż i zamieszkiwała w domu męża, wtedy funkcję gospodyni domu obejmowała matka jej męża. Jeśli jednak umierał starszy pan domu i matka zostawała wdową, wtedy jej funkcję przejmowała żona najstarszego syna. W Polsce rolę tą pełniła zazwyczaj żona pana domu – właściciela majątku. Młodsze kobiety chcące również w jakiś sposób podkreślić swoją pozycję, nosiły ozdobne szatelenki, jednak bez kluczy, ale za to z różnymi poręcznymi drobiazgami. Jeśli w rodzinie nie było kobiety, która mogłaby zarządzać całym domem, wtedy zatrudniano odpowiednią osobę na to stanowisko. Była to bardzo odpowiedzialna funkcja i osoba która miała ją pełnić, musiała mieć nieposzlakowaną opinię. 

Szatelenka miała zazwyczaj 9 krótkich łańcuszków. Najczęściej przypinano ją do paska, lub też miała specjalny otwór, przez który pasek przeciągano. Noszono na niej w zależności od potrzeb: pieczęć do dokumentów i listów, zegarek, w późniejszym okresie: klucze, kluczyki do nakręcania zegara, etui, pomandery, nożyczki w specjalnym etui, naparstek, szydło, notes, metalowe pojemniczki, małą portmonetkę, nożyk do pióra, poduszeczki do szpilek, buteleczki z perfumami, taśmę mierniczą, małą książeczkę w formie zawieszki, binokle w etui, oraz ozdoby takie jak: kamea, wisiorki, breloki. W niektórych okresach zdarzało się, też że panowie również nosili szatelenki, zazwyczaj z pieczęcią i zegarkiem, czasem też z pojemnikiem na tytoń, lub tabakę.

Szatelenki robiono z metalu, czasem ze złota i srebra, a pod koniec z polerowanej stali. Często zdobiono je ornamentami, koralikami, kamieniami szlachetnymi, kameami, kolorową emalią, oraz ozdobnymi wisiorkami. Początkowo szatelenki miały funkcję przede wszystkim użytkową, a mniej więcej od 1830 r. zaczęły pełnić funkcję ozdoby.

Przykłady szatelenek, oraz zawieszek można obejrzeć tutaj: https://www.pinterest.com/atbluemanor/szatelenka/

 

Źródła informacji:

 http://www.antiques-artcollectibles.com/collectible/fashion/chatelain.html http://en.wikipedia.org/wiki/Chatelaine_(chain) http://www.adin.be/en/explanation-on-chatelaine-by-adin-antique-jewelry.htm http://collections.vam.ac.uk/item/O115481/chatelaine-banks-durham-joseph/ http://www.wilanow-palac.art.pl/przybornik_balowy_tzw_chatelaine.html http://salontradycjipolskiej.pl/ 

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem