Ads Elite

Nazwa tego przedmiotu pochodzi z łaciny i oznacza ciemną komnatę, ponieważ do XVI w. przyrząd ten miał formę ciemnego pomieszczenia bez okien, jedynie z małym otworem umieszczonym w zamkniętych drzwiach, lub zasłonie. Pierwszy raz tego określenia użył Johannes Kepler – niemiecki astronom w 1604 r. Inna nazwa to kamera otworkowa. 

Camera obscura jest prostym przyrządem optycznym pozwalającym na uzyskanie rzeczywistego obrazu, jest ona również pierwowzorem aparatu fotograficznego.

 Budowa camery obscura jest bardzo prosta, jest to drewniana skrzynka, lub pudełko pomalowane od wewnątrz na czarno (tak by zredukować do minimum odbicia światła). W jednej ze ścianek znajduje się niewielki otwór, przez który do wewnątrz dostaje się światło. W zależności od rozmiaru pudła, otwór powinien wynosić: 0,3 – 1 mm średnicy. Na drugiej ściance, znajdującej się na przeciw otworu, jest matowa szybka, lub kalka techniczna. Promienie światła wpadające przez otwór tworzą na matówce odwrócony i pomniejszony obraz obiektów znajdujących się przed urządzeniem. 

 

Światło odbijające się od powierzchni obiektów płynie poprzez ciemną przestrzeń, by odtworzyć na tylnej ściance urządzenia odwrócony obraz znajdującego się na zewnątrz świata. Światłoczuły film pozwala na uchwycenie tego obrazu i powstanie zdjęcia. 

Każdy przy niewielkich nakładach może spróbować samemu wykonać camerę obscura. Film instruktażowy.

 

Patrząc na to proste urządzenie, mogłoby się wydawać, że nie mogło ono mieć zbyt dużego wpływu na rozwój techniki, są to jednak tylko pozory. Ludzka pomysłowość, oraz zmysł obserwacji pozwolił na wykorzystanie camery obscura w wielu przełomowych odkryciach, takich jak choćby zrozumienie w jaki sposób funkcjonuje ludzkie oko. Innym równie istotnym wynalazkiem była fotografia. Zanim jednak człowiek nauczył się chwytać malowane światłem obrazy, camera obscura prawdopodobnie przyczyniła się do zrewolucjonizowania tradycyjnego malarstwa, natomiast w czasach renesansu astronomowie używali jej do śledzenia wędrówki słońca po niebie.

 

Cofnijmy się teraz w czasie do starożytności, to wtedy po raz pierwszy zaobserwowano zjawisko tworzenia się obrazu, przy pomocy światła. W IV w. p.n.e. Arystoteles pisał o fenomenie, który podobno zauważył w trakcie częściowego zaćmienia słońca. Promienie słoneczne przechodzące  pomiędzy liśćmi drzew miały wtedy utworzyć na ziemi obraz. O zjawisku tym wspomina również Euklides w swoim dziele pt. „Optyka”.

W IV w. grecki uczony Teon z Aleksandrii zaobserwował, że światło świecy przechodzące przez otwór, tworzy świecącą kropkę (punkt) na ekranie w linii prostej za otworem, dokładnie na przeciw płomienia. Żyjący w V w. p. n. e. chiński filozof Mozi opisał sposób w jaki działa camera obscura. Według jego teorii obraz wyświetlany jest do góry nogami, ponieważ światło porusza się po linii prostej.  W VI w. matematyk i architekt Arthemis z Tralle (znany przede wszystkim z projektu Hagia Sophia) używał camery obscura w swoich eksperymentach. W IX w. Al – Kindi zademonstrował światło wpadające przez otwór po lewej stronie, odbija się wewnątrz po prawej i odwrotnie. Alhazen był autorem pierwszego jasnego opisu camery obscura, oraz badań nad nią, i to on właśnie użył po raz pierwszy camery obscura nie tylko w badaniu płomienia świecy, ale do większej oświetlonej przestrzeni. To za jego przyczyną po raz pierwszy wewnątrz urządzenia pojawił się obraz. W XIII w. w Anglii, Roger Bacon opisał użycie camery obscura do bezpiecznej obserwacji słonecznego zaćmienia. Obraz który ukazywał się wewnątrz był bardzo ciemny, a jedynym obiektem który był bardzo dobrze widoczny było słońce. Pozwalało to astronomom na obserwacje jego wędrówek, bez narażenia oczu na uszkodzenie. Pierwsza opublikowana w 1545 r. ilustracja camery obscura, tego typu znajdowała się w książce autorstwa holenderskiego matematyka i  astronoma Gemma Frisiusa. Pokazywała ona zaćmienie obserwowane przez niego w Louvain, rok wcześniej. 

Pod koniec XIII w. Arnaldus De Villa Nova używał camery obscura do projekcji żywych przedstawień dla publiczności. Całkiem prawdopodobne jest, że w tym czasie również artyści zaczęli używać camery obscura, jako urządzenia pomocnego przy rysowaniu. W XV w., słynny Leonardo Da Vinci pisał o camerze obscura w swoim dziele Codex Atlanticus. Inny uczony Giambattista della Porta porównał kształt soczewki którą zaczęto montować w urządzeniu,  do ludzkiego oka. Dzięki temu odkryciu można było nareszcie zrozumieć w jaki sposób światło dostarcza obrazy poprzez oko do mózgu, który automatycznie koryguje odwrócony obraz. W XVI w. powszechnie zaczęto montować w camerze obscura wypukłe soczewki. To wtedy pojawiły się opisy  jak to urządzenie może być używane przez malarzy i architektów, oraz porady dotyczące kopiowania obrazu wyświetlanego przez camerę. Obraz camery kabinowej z soczewką został publikowany w „Wielkiej Sztuce światła i cienia”, przez uczonego jezuitę Athanasiusa Kirchera w 1646 r. W drugiej połowie XVI w. opisywano instrument, który przejął swoją formę od zamkniętego pokoju, w którym użytkownik mógł pracować wyłącznie wewnątrz. 

W jednym z rozdziałów dzieła Conte Algarottis (1764) jest właśnie poświęcony używaniu jej w malarstwie. Jednak niewielu mistrzów pędzla się do tego przyznawało, ponieważ obawiali się by nie zostać posądzonym o czary, lub oszustwo. Proces malowania z użyciem dużej camery obscura mógł faktycznie wyglądać nieco osobliwie, ponieważ model stawał przed zamkniętym, ciemnym pomieszczeniem, w którym znikał artysta malarz. W XVII w. holenderscy malarze, tacy jak Johannes Vermeer zaczęli używali camery jako przyrządu pomagającego im w malowaniu. Jednak prawdopodobnie Vermeer korzystał już z przenośnego urządzenia, które stało się popularne znacznie później. Przypuszcza się że malarstwo holenderskie z tamtego okresu, swoje realistyczne detale, oraz niezwykłe efekty, zawdzięcza właśnie stosowaniu camery obscura.

W XVIII w. przenośne modele w formie drewnianych skrzynek zaczęto produkować w większych ilościach i stały się one coraz bardziej znane. Miały one półprzezroczysty, zewnętrzny ekran. Jedno z takich urządzeń należało do sławnego malarza Canaletto. To również wtedy dodano do nich lustra, które odwracały wyświetlany obraz we właściwy sposób. Używali ich m. in. Artyści - amatorzy w trakcie swoich podróży. 

 

Prawdziwy przełom nastąpił jednak na początku XIX w., to wtedy camera obscura po raz pierwszy miała zostać wyposażona w światłoczuły materiał. Zanim to jednak nastąpiło, Henry Wiliam Fox Talbot - angielski naukowiec marzył o uchwyceniu wyświetlanego obrazu, po wielu eksperymentach wreszcie udało mu się stworzyć światłoczuły papier. Pierwsze zdjęcie które powstało dzięki stosowanej przez niego metodzie miało odwrócone światła i cienie (negatyw).  Potem Talbot porzucił swoje badania, do których wrócił dopiero po innym przełomowym wydarzeniu z 1827 roku. Latem tego roku obwieszczono powstanie pierwszego zdjęcia, a jego autorem był Joseph Nicephone Niepce – francuski wynalazca. 

 

Uzyskany obraz powstał na wypolerowanej cynkowej płytce, pokrytej asfaltem syryjskim. Proces powstania pierwszej fotografii trwał aż 8 godzin. Później Niepce zaczął eksperymentować ze związkami srebra, w oparciu o badania Johanna Heinricha Schulza z 1724 r. Schulz odkrył, że chlorek srebra zmieszany z kredą ciemniał pod wpływem promieni słonecznych. Gdy Niepce zaczął współpracować z Louisem Jacquesem Daguerrem, odkrywcy wspólnie udoskonalili ten proces. Po śmierci Niepce, Daguerr sam zajął się badaniami. Tym razem odkrył, że nasączoną jodkiem srebra płytkę, należy naświetlać kilkanaście minut, a potem po wywołaniu utrwalić obraz przy pomocy rtęci. Jego wynalazek okazał się istotnym przełomem. W 1839 roku oficjalnie ogłoszono „narodziny fotografii”, w tamtym czasie proces tworzenia zdjęć nazywano od nazwiska odkrywcy dagerotypami. Potem jednak metoda Talbota, która dała początek technice negatywowo-pozytywowej, zaczęła dominować w technice fotograficznej. Początkowo jednak to dagerotyp uzyskał większą popularność niż metoda Talbota która wymagała  długiego czasu naświetlania, a otrzymywane odbitki były mniej ostre i wyraźne, ponad to możliwość robienia wielu kopii wcale nie uważano wcale za zaletę. 

Od tego momentu proces robienia zdjęć był ciągle doskonalony, wraz z postępem techniki zmieniała się sama fotografia. Słowo „fotografia” pochodzi z greki i można je tłumaczyć jako: „rysunek światłem”, terminu tego użył po raz pierwszy  Wilhelm Herschel – angielski eksperymentator, który odkrył substancję służącą do utrwalania materiałów światłoczułych.

 

Aktualnie fotografia jest najbardziej rozpowszechnioną formą dokumentowania niemal każdego wydarzenia w ludzkim życiu, a oprócz tego stała się sztuką, która powoli wypiera malarstwo. Współczesna fotografia cyfrowa, wraz z obróbką w programach komputerowych pozwoliła na dowolne manipulowanie obrazem, a tym samym pozwoliła na uzyskanie nieskończonej ilości fantazyjnych efektów i zabiegów artystycznych. Digitalizacja otwarła zupełnie nowe możliwości dla obrazów „malowanych światłem” i wraz z nią rozpoczęła się nowa era dla fotografii. Jednakże nadal są artyści, którzy wracają do podstaw i w swoich pracach używają camery obscura. Jednym z nich jest Abelardo Morell . Tutaj możemy obejrzeć w jaki sposób artysta zamienia zwykły pokój we wnętrze camery obscura: https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU. Współczesne zdjęcia wykonane przy pomocy camery obscura są bardzo klimatyczne. Długi czas naświetlania pozwala na np. uchwycenie ruchu słońca, więdnięcia i umierania kwiatów w wazonie, czy innych niezwykłych zjawisk. To proste urządzenie nadal przypomina nam o magii światła, dzięki któremu możemy oglądać otaczający nas świat. 

 

 

Źródła informacji:

 http://ngm.nationalgeographic.com/2011/05/camera-obscura/morell-photography http://en.wikipedia.org/wiki/Camera_obscura http://photography.tutsplus.com/articles/a-history-of-photography-part-1-the-beginning--photo-1908 http://pl.wikipedia.org/wiki/Camera_obscura http://ngm.nationalgeographic.com/2011/05/camera-obscura/morell-photographyhttp://www.aparaty.tradycyjne.net/poradnik,historia_fotografii.html http://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_fotografii http://www.bbc.co.uk/

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem